In den Beginne ...
Carolus Ludovicus Steyaert werd op 16 november 1882 geboren in de Burg te Torhout bij Brugge als 5de in een gezin met 15 kinderen. Leerplicht bestond nog niet en Karel begon vanaf zijn veertiende te werken. Hij nam verscheidene baantjes aan van koewachter tot boodschappenjongen en even probeerde hij ook als wielrenner van 1902 tot 1906, maar hij had al snel door dat hij te weinig talent had.Naast het wielrennen had hij nog een passie : literatuur. Karel schreef teksten en gedichten voor allerhande gelegenheden. De sportjournalistiek zou zijn leven worden.
Sportwereld
Op het einde van het eerste decennium van de 20ste eeuw verdiende Karel Steyaert de kost als journalist van enkele regionale sportbladen, zoals het Antwerpse maandblad 'Onze Kampioenen' en het Izegemse 'Sportvriend', onder de pseudoniem Karel Van Wijnendaele.
In 1912 richtte hij samen met Leon Van Den Haute, Gust Demaeght, Michel
Mayens en Frans Wouters het blad Sportwereld op. Het bood Karel de
gelegenheid zijn drie passies te combineren : zijn
liefde voor literatuur, voor het wielrennen en voor Vlaanderen. Op 01
januari 1913 werd hij het hoofdredacteurschap aangeboden waardoor
hij de volmacht kreeg om alle sportzaken te regelen. Zijn belangrijkste
project was het inrichten van een grote
wielerwedstrijd, de Ronde Van Vlaanderen.
Nadat het blad tijdens de eerste Wereldoorlog niet meer verscheen, hervatte Karel Van Wijnendaele in 1919 zijn activiteiten voor Sportwereld.
Eind de jaren twintig was Sportwereld immens populair met oplagen tot 200.000 exemplaren; er werd zelfs een dagelijks bijblad, Het Algemeen Nieuws, aan toegevoegd. In 1925 werd Karel Van Wijnendaele mede-eigenaar en in 1931 eigenaar van Sportwereld tot hij het door dalende inkomsten in 1939 verkocht aan de Standaardgroep, en Sportwereld een sportkatern werd van het Nieuwsblad.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog verscheen het blad onder de titel Het Algemeen Nieuwsblad-Sportwereld, en mocht Van Wijnendaele door de Duitse bezetter verder zijn Ronde organiseren, wat volgens sommigen rook naar collaboratie.
Karel Van Wijnendaele schreef meer dan 11.000 artikels en bleef tot aan zijn dood hoofdredacteur van Sportwereld, de sportrubriek van het Nieuwsblad.
De Ronde van Vlaanderen
Karel Van Wijnendaele richtte als publiciteitsstunt voor
Sportwereld de eerste Ronde van Vlaanderen in op 25 mei 1913 met start
en aankomst op de wielerpiste van Mariakerke bij Gent. Het werd een
helse tocht van 330 km op slechte wegen met 37 deelnemers aan
de start. Het parcours liep door alle grote steden in Oost- en
West-Vlaanderen, want 'alle
Vlaamsche steden moesten bijdragen tot de
ontvoogding van het Vlaamsche volk', aldus Karel.In 1914 kwamen maar 10 renners aan de start, de toenemende spanningen die aan de Eerste Wereldoorlog voorafgingen vormden een ernstige bedreiging voor het voortbestaan van de Ronde.
Tijdens de Eerste Wereldoorlog werden geen Rondes georganiseerd maar in 1915 werd een soort surrogaatwedstrijd ingericht op de wielerpiste van Evergem. Toch richtte Karel in 1919 opnieuw de Ronde in met een parcours dat min of meer vergelijkbaar is met het huidige.
Tijdens de jaren twintig had de Ronde enkel succes in België, het werd immers op dezelfde dag gereden als Milaan-San Remo waardoor er geen buitenlandse renners aan de start kwamen. In de jaren dertig werd de Ronde een week voor Parijs-Roubaix georganiseerd met als gevolg dat internationale deelname wel verzekerd was.
In 1947 riepen de organisatoren van de belangrijkste wielerklassiekers de Trofee Desgrange-Colombo in het leven. De Ronde groeide via de Superprestige en later de Wereldbeker samen met Parijs-Roubaix verder uit tot de voorjaarse kasseiklassiekers van het noorden en als het wielermonument zoals we het vandaag kennen.
Koarle, de Sportdirecteur
Karel Van Wijnendaele kreeg de bijnaam Mac Bolle toen hij met
een ploeg Vlaamse renners in America deelnam aan zesdaagse koersen. De
Amerikaanse ploegen werden op vele ronden gereden, het publiek
bleef weg en de organisatie vroeg Karel zijn Flandriëns wat in
te tomen. Toen de Amerikaanse renners terug wat dichterbij stonden in
het klassement riepen de Vlaamse renners naar Van Wijnendaele : 'Ma'k
bolle ? (mag ik bollen ?)'.
Naast hoofdredacteur van Sportwereld en organisator van de Ronde was Karel manager en ploegleider van renners, wat onvermijdelijk tot belangenvermenging leidde. Karel had immers de macht om wielrenners te maken of te kraken. Zo werd een wielrenner, die om familiale redenen niet wou ingaan op het voorstel van Karel om voor een Franse ploeg te rijden, nooit meer vermeld in Sportwereld en evenmin geselecteerd voor bepaalde wedstrijden.
Koarle, de Flamigant
Karel Van Wijnendaele was ook een overtuigd flamingant,
een typisch produkt van de Vlaamse Beweging. Reeds tijdens zijn jeugd
werd hij begeesterd door 'Den Leeuw van
Vlaanderen' van Hendrik Conscience. Later werkte
hij als jongeman in Oostende en Brussel waar hij geconfronteerd werd
met de taalperikelen en de arrogantie van de franstalige aristocratie
ten opzichte van de Vlaamse arbeider, wat hem mateloos ergerde.Karel zou 'als man van de daad', zoals hij later in zijn memoires schreef, zijn eigen weg gaan ten dienste van 'zijn' volk. Het wielrennen en de sportjournalistiek werden zijn wapens in de strijd tegen de anti-Vlaamse bourgoisie.
Sportwereld profileerde zich steeds als een Vlaams-katholiek blad dat de gematigde Vlaamse Beweging volgde, alhoewel Karel de verslagen van de wielerwedstrijden steeds overgoot met een flamegantisch sausje. Hij gebruikte zijn journalistieke vrijheid bij het schrijven van zijn artikels als instrument tot Vlaamse volksverheffing. Karel Van Wijnendaele riep de mythe van de Flandriën tot leven, de eenvoudige Vlaamse volksjongen die door taaie wilskracht en 'kloekmoedigheid' een kampioen kon worden.
Epiloog
Karel Van Wijnendaele was een van de grondleggers van de
moderne sportjournalistiek, en van de Vlaamse wielerverslaggeving in
het bijzonder. Misschien wel meer dan Hendrik Conscience leerde hij
zijn volk
lezen en kon hij de Vlaamse arbeiders begeesteren met zijn artikels
over de heldhaftige Flandriëns. De artikels die hij schreef en
de Ronde van Vlaanderen die hij stichtte, waren Van Wijnendaeles
bijdrage tot de ontvoogding van het Vlaamse volk.Karel Van Wijnendaele was pas 79 jaar geworden toen hij stierf op 21 december 1961 in zijn woning op de Kortrijksesteenweg te Sint-Martens-Latem. Hij had de zomer voordien nog de Ronde van Frankrijk gevolgd.
In 1964 werd een monument ingehuldigd voor wijlen Karel Van Wijnendaele, helemaal bovenaan de Oude Kwaremont in de Ronde van Vlaanderenstraat te Kwaremont, en in Sint-Martens-Latem werd er een straat naar hem genoemd, de Karel Van Wijnendaelelaan, waar in 2012 een monument ingehuldigd wordt.
Monument Karel Van Wijnendaele weergeven op een grotere kaart
Ter nagedachtenis van Karel Steyaert organiseert de Latemse wielerclub VCKVW (Velo Club Karel Van Wijnendaele) jaarlijks een wielerevenement, de Trofee Karel Van Wijnendaele, op de plaats waar de eerste Ronde van Vlaanderen van start ging, in Mariakerke bij Gent.
Bibliografie
Het guldenboekje der zesdagenkoersen (1926)
Boekwerkje van 26 pagina's met uitslagen, fotoportretten en karikaturen, met medewerking van Leon Van Den Haute, medeoprichter van Sportwereld.
Het rijke Vlaamsche wielerleven (deel 1) (1942)
Het rijke Vlaamsche wielerleven (deel 2) (1942)
Het rijke Vlaamsche wielerleven (deel 1 en 2) (1943)
Prachtig boek over de geschiedenis van het wielrennen van voor de eeuwwisseling tot aan de 2de Wereldoorlog.
Lees online »
Mensen, dingen uit de Ronde van Frankrijk (1948)
Prachtig geschreven boek met verhalen over wielrenners in de Ronde van Frankrijk.
De wegen in Vlaanderen vroeger en nu (1958)
Pamflet geschreven door Van Wijnendaele in opdracht van het Gemeentekrediet, een Belgische bankinstelling die gemeenten goedkope leningen leverde voor de verbetering van hun wegennet.
